PE 100, 300, 500, 1000: polietilen numaraları ne anlatır?

Sayılar nereden geliyor

Polietilen levhalar piyasada çoğu zaman bir sayıyla anılır ve sayılar sırayla büyüdüğü için bir dayanım ölçeği gibi okunur. Oysa PE 300, PE 500 ve PE 1000, molekül ağırlığı sınıflarının adlarıdır: sayı büyüdükçe polietilen zincirleri uzar. Bu sınıf adlarının yanında, başka bir sistemden gelen PE 100 de aynı stok listesinde yer alır.

Sayının ne olmadığını da söyleyelim. 1000 bir sıcaklık, bir yoğunluk ya da bir dayanım değeri değildir; "PE 1000, PE 500'ün iki katı dayanıklıdır" diye okunmaz. Sayılar sınıfları sıraya koyar, sınıfların arasındaki farkı ölçmez. Polietilen ailesinin tamamı polietilen sayfasında durur.

Dört numara, iki sistem

Polietilen stoğunda dört numara yan yana satılır, ama iki ayrı sistemden gelirler:

PE 100 en sık karışan addır. Rakamla biter ve serinin "küçüğü" gibi görünür, ama başka bir sınıflandırmanın adıdır: ISO 12162, boru hammaddesini uzun süreli dayanımına göre sınıflar ve PE 100 bu sınıflardan biridir. Malzeme olarak PE 100 de yüksek yoğunluklu polietilendir. PE 100 ile PE 300'ün farkını HDPE nedir yazısında ayrıntılı anlattık.

PE 300, PE 500, PE 1000 aynı merdivenin basamaklarıdır. PE 1000 piyasada UHMW-PE ya da kısaca UHMW olarak da bilinir; PE 500 ise HMW-PE adıyla da anılır. Kısaltmalardaki harflerin neyi anlattığını plastik kısaltmaları yazısında topluca açıkladık.

Molekül ağırlığı neyi değiştirir

Zincir uzadıkça malzeme birbirine daha sıkı dolanır. Bunun pratikteki karşılığı, serinin yukarısına çıktıkça aşınma direncinin ve darbe tokluğunun artmasıdır. Kızak, aşınma plakası ve çarpma yüzeyi gibi işlerde PE 1000'in aranmasının nedeni budur.

Molekül ağırlığının kesin sınırlarını bu yazıda vermiyoruz: üreticiler farklı yöntem ve aralıklarla yayımlıyor ve bu sayılar levha seçerken doğrudan bir karar ölçütü değil. Seçimde bakılan şey föydeki özellik değerleridir.

Föyde numaralar nasıl görünür

Aşağıdaki değerler üretici föylerinden alınmıştır: her levhada ölçülen değer değil, föyde verilen kılavuz değerdir.

Kaynaklar: PE 100 ve PE 500 için SIMONA, PE 300 için Röchling, PE 1000 için Röchling ve Ensinger föyleri.

Tablo, numaranın ne olmadığını iyi gösterir. Yoğunluk sayıyla artmaz: PE 1000 serinin en hafifidir. Sertlik ve akma gerilmesi de sırayla yükselmez; PE 1000 bu satırlarda serinin altında kalır. PE 1000'i öne çıkaran şey sertlik değil, aşınma ve darbe davranışıdır.

Darbe satırını dikkatle okuyun

Darbe dayanımı serinin farkını en açık gösteren özelliktir, ama föylerde farklı yöntemlerle verilir:

• PE 100 için çentikli darbe 25 kJ/m² (siyah levha) ve PE 300 için 12 kJ/m²; ikisi de DIN EN ISO 179 ile, tipik.
• PE 1000 için çentikli darbe 100 kJ/m²'nin üzerindedir; ama bu değer çok yüksek molekül ağırlıklı polietilen için tanımlanmış ayrı bir deneyle, DIN EN ISO 11542 ile verilir (tipik, Röchling).
• PE 500 için doğrulanmış bir çentikli darbe değerimiz yok.

İki yöntemin sonucu yan yana konup sıralanmaz. Söylenebilecek olan şudur: PE 1000 çentiksiz deneyde kırılmaz (DIN EN ISO 179-1, tipik, Ensinger) ve çentikli tokluğu kendi malzeme sınıfı için tanımlanmış bir yöntemle ölçülür.

Sıcaklık sınırı numarayla değişmez

Serinin üst kullanım sıcaklığı föylerde birbirine çok yakındır: PE 100, PE 300, PE 500 ve PE 1000 için üst sınır 80 °C olarak verilir. Alt sınırda fark vardır: PE 100 ve PE 300 için −50 °C, PE 500 için −100 °C (tipik); PE 1000 için −200 °C (bilgi amaçlı). Yani numara yükseldikçe malzeme sıcağa daha dayanıklı olmaz; soğukta tokluğunu daha iyi korur.

Stok formları ve renkler

Serinin antistatik türü PE 1000 AST stok listemizde siyah levha olarak yer alır; farkını PE 1000 ile PE 1000 AST yazısında anlattık.

Hangi numara, hangi soru

Numarayı bildikten sonra seçim sorusu başlar. PE 300'den PE 500'e ne zaman geçileceğini PE 300 ile PE 500 farkı yazısında, PE 500 ile PE 1000 arasındaki kararı PE 500 ile PE 1000 karşılaştırmasında anlattık. Tek tek değer tabloları PE 100, PE 300, PE 500 ve PE 1000 sayfalarında.

Levhayı en ve boyda ebatlarız, çubuğu şerit testereyle boyda keseriz. Teklifte numarayı ve rengi yazın: "PE 1000 levha, yeşil, 20 mm, 500 × 2000 mm, 2 adet" gibi. Ölçünüzü PE 1000 için teklif formuna yazabilirsiniz; teklif yanıtı 1 iş günüdür.

Kaynaklar

• SIMONA PE teknik bilgi föyü, bölüm 2.1 (PE 100, PE 500).
• Röchling PE 300, PE 500 ve PE 1000 teknik veri föyleri.
• Ensinger PE 1000 ürün sayfası, teknik değerler.
• ISO 12162, basınç uygulamalı boru malzemelerinin sınıflandırılması.
• ISO 1043-1, plastik kısaltmaları.
• Stok formları ve renkleri: Aydınlar Makina Metal stok bilgisi.